Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý

0
Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý

Đề bài: Anh chị giải thích câu tục ngữ: “Dĩ hòa vi quý”

Bài làm

Trong cuộc sống, giải quyết mối quan hệ ứng xử giữa: bạn bè, anh em, cha mẹ, đồng nghiệp, làm ăn, buôn bán … luôn phức tạp. Mỗi người một cá tính, một phong cách. Chỉ một va chạm, mâu thuẫn nhỏ thôi cũng có thể dẫn đến sứt mẻ, thậm chí là đánh mất đi mối quan hệ vốn được xây dựng từ lâu. Chính vì vậy,  để giải quyết những mâu thuẫn trong ứng xử giữa người với người, cha ông ta đã đúc kết câu tục ngữ: "Dĩ hòa vi quý".

Dĩ hòa vi quý" là một lời khuyên cho mọi người trong việc giao tiếp với xã hội. Nghĩa từng chữ một trong câu này như sau: “Dĩ” có nghĩa là "lấy", “hòa” có rất nhiều nghĩa, trong câu này “hòa” có nghĩa là "cùng hòa hợp với nhau", "không trái ý với nhau". “Vi” có nghĩa là "làm", “quý” cũng có nhiều nghĩa, trong câu này có nghĩa là " lấy làm trọng". Nghĩa toàn câu là "(Hãy) lấy sự hòa hợp với nhau làm trọng"

Giải nghĩa rộng ra là trong cuộc sống hàng ngày, sự giao tiếp, tiếp cận giữa người và người thường hay va chạm nhau vì do khác chính kiến, khác quan điểm, khác lối sống, v.v…. dễ gây ra những xáo trộn trong xã hội. Vì vậy, nho giáo khuyên con người nên lấy sự hòa hợp với nhau làm điều quan trọng.

Những cặp từ dưới đây đều có chữ “hòa” đứng trước, nhưng ý nghĩa có khác chút ít : “Hòa khí” giữ không khí hòa nhã với nhau, “hòa thân”giữ niềm thân ái, hòa nhã với nhau. “Hòa thuận” trong gia đình nhường nhịn nhau,s ống chung với nhau không gây gổ, tranh cãi, “hòa giải” đánh nhau, gây gổ với nhau, kiện nhau rồi giàn hòa với nhau gọi là hòa giải. “Hòa hiếu” sống trong gia đình biết kính trên, nhường dưới, hòa với anh chị em, hiếu với cha mẹ, ông bà. “Hòa nghị” 2 phe đối nghịch chịu ngồi lại để thương thuyết hầu chấm dứt các tranh chấp. “Hòa ước” bản ký kết gữa 2 phe đối nghịch sau khi thương nghị đạt được sự chấm dứt các tranh chấp . “hòa bình” yên bình sau khi các tranh chấp giữa 2 bên thù nghịch chấm dứt.

Xem thêm:  Biểu cảm về mùa xuân - văn hay lớp 7

Về mặt ngữ nghĩa, “”dĩ hòa vi quý”” là lấy sự hòa thuận, hài hòa làm quan trọng và cao quý. Nó bắt nguồn từ trong Luận Ngữ: “Lễ chi dụng, hòa vi quý. Tiên vương chi đạo, tự vi mỹ. Tiểu đại do chi, hữu sở bất hành. Tri hòa nhi hòa, bất dĩ lễ tiết chi, diệc bất khả hành dã.” Giải nghĩa: “Sử dụng lễ nghĩa thì hòa là quý. Đạo trị quốc các minh quân thời xưa tốt đẹp đều là như thế. Việc lớn nhỏ đều làm thế này (hòa vi quý) cũng có khi không thành công, vì biết hòa thuận hài hòa là hòa thuận hài hòa mà không dùng lễ nghĩa điều tiết thì cũng không thành công vậy.”

y (hòa vi quý) cũng có khi không thành công, vì biết hòa thuận hài hòa là hòa thuận hài hòa mà không dùng lễ nghĩa điều tiết thì cũng không thành công vậy.

Về mặt ngữ nghĩa, “”dĩ hòa vi quý”” là lấy sự hòa thuận, hài hòa làm quan trọng và cao quý. Nó bắt nguồn từ trong Luận Ngữ: “Lễ chi dụng, hòa vi quý. Tiên vương chi đạo, tự vi mỹ. Tiểu đại do chi, hữu sở bất hành. Tri hòa nhi hòa, bất dĩ lễ tiết chi, diệc bất khả hành dã.” Giải nghĩa: “Sử dụng lễ nghĩa thì hòa là quý. Đạo trị quốc các minh quân thời xưa tốt đẹp đều là như thế. Việc lớn nhỏ đều làm thế này (hòa vi quý) cũng có khi không thành công, vì biết hòa thuận hài hòa là hòa thuận hài hòa mà không dùng lễ nghĩa điều tiết thì cũng không thành công vậy.”

Xem thêm:  Cảm nghĩ của em về bài thơ Qua đèo ngang

“Dĩ hòa vi quý” dựa trên nền tảng đạo đức lễ nghĩa đã bị hiểu lầm thành xuề xòa, thỏa hiệp với cái xấu ác. Khôi phục ý nghĩa chân chính đầy giá trị nhân văn của cụm từ này không chỉ nối lại nhịp cầu về với cội nguồn văn hóa của tổ tiên, mà còn góp phần thay đổi tư duy biến dị bại hoại trong rất nhiều lĩnh vực của đời sống, mang tới hòa bình ổn định thực sự cho đất nước.

“Dĩ hòa vi quý” nghĩa là lấy việc hòa thuận, hài hòa là quan trọng là cao quý. Xuất xứ cụm từ này trong Luận Ngữ, chương Học Nhi của Khổng Tử: Nguyên văn: '礼之用,和为贵。先王之道,斯为美。小大由之,有所不行。知和而和,不以礼节之,亦…

giai thich cau tuc ngu di hoa vi quy - Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý

Giải thích câu tục ngữ: Dĩ hòa vi quý

Âm Hán Việt: Lễ chi dụng, hòa vi quý. Tiên vương chi đạo, tư vi mỹ. Tiểu đại do chi, hữu sở bất hành. Tri hòa nhi hòa, bất dĩ lễ tiết chi, diệc bất khả hành dã." Dịch nghĩa: Sử dụng lễ nghĩa thì hòa là quý. Đạo trị quốc các minh quân thời xưa tốt đẹp đều là như thế. Việc lớn nhỏ đều làm thế này (hòa vi quý) cũng có khi không thành công, vì biết hòa thuận hài hòa là hòa thuận hài hòa mà không dùng lễ nghĩa điều tiết thì cũng không thành công vậy.

Như vậy có thể hiểu Hòa Là Quý, nhưng không phải hòa vô nguyên tắc, không phải là ba phải, không phải quan tám cũng từ quan tư cũng gật, mà cần có các tiêu chuẩn, chuẩn mực, nguyên tắc nhất định.

Xem thêm:  Phát biểu cảm nghĩ về vùng đất quê hương em

Nó cũng là một lối sống, tuy nhiên nếu cả xã hội ai cũng sống như vậy thì ít có những bước đột phá trong mọi lĩnh vực, các tiến trình dẫn đến những cuộc cách mạng cũng chậm, gần như công nhận những gì đang có là thoả đáng, chẳng có đấu tranh gì hết.

Nhìn chung, những kinh nghiệm và bài học quý báu của ông cha ta được đúc kết trong những tục ngữ, thành ngữ như câu nói: “dĩ hòa vi quý” luôn luôn mang tính thời sự, và là bài học cho chúng ta trong ứng xử trong cuộc sống. Tuy nhiên, mỗi thời đại, mỗi hoàn cảnh là khác nhau nên sự vận dụng những bài học, những câu nói dân gian phải linh hoạt, ứng biến. Nếu vận dụng sai sẽ cho ta kết quả không như ý muốn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *